26 C
Panjim
Friday, September 10, 2021

डोकेदुखी

– वैदू भरत नाईक (कोलगाव)

डोकेदुखी हा सार्वत्रिक आजार आहे. वेळीच नेमके कारण शोधून उपचार केले तर पुन्हा रोग होत नाही. डोकेदुखीची कारणे वेगळी असतात. पेनकिलर, ऍस्पिरीनच्या निरनिराळ्या ब्रँडच्या नावाने विकल्या जाणार्‍या गोळ्या घेणे हे दुसर्‍या रोगाला आमंत्रण देणे आहे.
कारणे –
१) पित्त वाढविणारा आहार-विहार
२) जागरण, उशीरा झोपणे
३) उन्हात हिंडताना डोक्यावर टोपी नसणे
४) उन्हातान्हात हिंडणे, ऊन सहन न होणे
५) पावसाळ्यात भिजणे
६) ताप, सर्दी, पडसे होणे, शौचास वा लघवीस साफ न होणे, शौचास खडा होणे, नाक बंद होणे, मानेचे विकार.
७) दृष्टी क्षीण असूनही योग्य चष्मा न घालणे, टक लावून पाहणे
८) वेळेवर न जेवणे, उपाशी राहणे, पोटभर न जेवणे, शिळे अन्न, थंड पदार्थ खाणे.
लक्षणे –
* डोकेदुखी, * डोके जड होणे, * डोके बधीर होणे, * कपाळ दुखणे,
* डोक्याचा मागील भाग दुखणे, * नाक बंद होणे, चोंदणे, * डोके तापणे, * डोळ्यांची आग होणे, * डोक्याला मुंग्या येणे, * चक्कर, भोवळ येणे * झोप न लागणे.
शरीर परिक्षण –
डोक्याचा कोणता भाग दुखतो, कोणता भाग गरम होतो हे लेप किंवा नस्य करण्याच्या उपचाराकरिता कळणे आवश्यक आहे. जिभेच्या परिक्षणावरून कृमी, मलावरोध याचे ज्ञान होते. डोळे तपासून शीरीरातील वाढलेल्या उष्णतेची पातळी लक्षात येते. नाक, घसा, तपासल्यामुळे सर्दी, पडसे व कफ याची कल्पना येते. एकूण झोप व विश्रांती यांचा अभाव लक्षात येतो.
अनुभविक उपचार –
अ) वातप्रधान शीर-शुळ ः
१. वेळेवर जेवण, पुरेशी झोप व आवश्यक ती विश्रांती.
२. ब्राह्मीवटी तीन गोळ्या दोन वेळेला सकाळी ८ व संध्याकाळी ६ वाजता घेणे.
३. निद्राकरवटी रात्रौ सहा गोळ्या झोपताना एक कप दुधाबरोबर घेणे.
४. पोट साफ नसल्यास एक चमचा गंहरितकी रात्रौ गरम पाण्यासोबत घेणे.
५. स्पॉंडिलायसीस त्रास असल्यास लक्षादी गुग्गुळ सकाळ/सायंकाळी तीन-तीन गोळ्या घेणे.
ब) पित्तप्रधान शीर-शुळ ः
१. उन्हात न जाणे
२. जागरण आणि विचार, रात्रौ उपवास टाळणे
३. तिखट, आंबट, खारट पदार्थ, चहा वर्ज्य.
४. लघुसुतशेखर व आरोग्यवर्धिनी गोळ्या सकाळी आठ व संध्याकाळी सहा वाजता घेणे.
५. आम्लपित्ताचा त्रास असल्यास आम्लपित्तवटी जेवणानंतर तीन गोळ्या घेणे.
६. झोपताना एक कप दुधात एक चमचा तूप घालून घेणे.
७. पोट साफ नसल्यास एक चमचा त्रिफळा चूर्ण रात्रौ गरम पाण्यासोबत घेणे.
८. नाकाद्वारे चांगल्या तुपाचे दोन थेंब सोडावे.
क) कफप्रधान शीर-शुळ ः
१. कफप्रधान पदार्थ उदा. केळ, दही, मासे, मीठ, आईसक्रीम, थंड पाणी टाळावे.
२. रिकाम्या पोटी सकाळी आठ व सायंकाळी सहा वाजता आरोग्यवर्धिनी तीन-तीन गोळ्या घेणे.
३. सर्दी-ताप असल्यास ज्वरांकुश व लक्ष्मीनारायण यांच्या तीन गोळ्या दोन वेळा घ्याव्यात.
४. दोन्ही जेवणानंतर कुमारी आसव सातापा काढा, फळत्रिकादी काढा ४ चमचे समभाग पाण्याबरोबर घ्यावा.
पथ्यापथ्य –
१. लोणचे, मिरची, तिखट, मसालेदार पदार्थ, चहाचा अतिरेक टाळावा. सिगारेट, तंबाखू टाळावे.
२. नाक, कपाळ, डोके या भागात कफ, सर्दी साचू नये याची काळजी घ्यावी.
३. टोमॅटो, केळी, कलिंगड असे सर्दी, कफ वाढविणारे पदार्थ टाळावेत.
४. वेळेवर जेवण करावे, लवकर झोपावे.
५. उष्णतेमुळे उष्ण पदार्थांच्या अतिरेकामुळे, अतिजागरण, उन्हात हिंडणे यामुळे डोकेदुखी होऊ नये याची काळजी घ्यावी.

STAY CONNECTED

847FansLike
8,000SubscribersSubscribe

TOP STORIES TODAY

काळजी घ्या

गोमंतकाचा प्रिय उत्सव गणेशोत्सव आता दोन दिवसांवर येऊन ठेपला आहे. कोरोना महामारीचे सावट असले तरीही गतवर्षीप्रमाणेच यंदाही जमेल त्या परीने त्याच्या स्वागताची...

मोरजीत बनावट कॉल सेंटरचा पर्दाफाश

>> अमेरिकन नागरिकांना धमकी देऊन लुटण्याचा प्रकार >> गुन्हे अन्वेषण व सायबर गुन्हे विभागाची कारवाई गोवा...

कोरोनाने चोवीस तासांत दोन मृत्यू, ८६ बाधित

कोरोनामुळे काल राज्यात दोघाजणांचा मृत्यू झाला. तर कोरोनाचा संसर्ग झालेले ८६ नवे रुग्ण राज्यभरात सापडले. तसेच गेल्या २४ तासांत राज्यात ८२ रुग्ण...

उसगावमधील अपघातात युवकाचा जागीच मृत्यू

धाटवाडा-उसगाव येथील एमआरएफ कंपनीसमोर राष्ट्रीय महामार्गावर काल बुधवारी पहाटे कुत्रा आडवा आल्याने झालेल्या अपघातात उत्तम चक्रबहाद्दूर धामी (३०) हा युवक जागीच ठार...

देवेंद्र फडणवीस यांची गोवा भाजप प्रभारीपदी नियुक्ती

येत्या गोवा विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्‍वभूमीवर भाजपने महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री व भाजप नेते देवेंद्र फडणवीस यांची विधानसभा निवडणुकीवर लक्ष ठेवण्यासाठी गोवा प्रभारी म्हणून...

ALSO IN THIS SECTION

सॅनिटायझेशन – मास्क – सोशल डिस्टंसिंग (एस्‌एम्‌एस्)

डॉ. मनाली पवार हे जे कोरोना योद्धा दिवसरात्र कार्यरत आहेत, ते तुमच्या सर्वांच्या हितासाठीच. त्यामुळे घरात- बाहेर कुठेच...

भारतीय संस्कृतीची महती

योगसाधना - ५१६अंतरंग योग - १०१ डॉ. सीताकांत घाणेकर भारतीय संस्कृतीतील अशा गोष्टी अत्यंत विलोभनीय...

‘पंचप्राण’ आणि त्यांचे कार्य योगसाधना – ५१४ अंतरंग योग – ९९

डॉ. सीताकांत घाणेकर आपल्या जीवनातून निरुपयोगी गोष्टी फेकून देता आल्या पाहिजेत. हलक्या प्रकारचे रागद्वेष, खोटे अहंकार, अविवेकी क्रोध...

बायोस्कोप कॅलिडोस्कोप

प्रा. रमेश सप्रे लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांचा कॅलिडोस्कोप कालचक्र नि घटनाचक्र यानुसार बदलतच असतो. मुख्य भूमिका पाहणार्‍याची म्हणजे प्रत्येकाची...

‘गाऊट’वर प्रभावी होमिओपॅथी (वातरक्त किंवा संधी रोग)

डॉ. आरती दिनकर(होमिओपॅथी तज्ज्ञ आणि समुपदेशक) ‘गाऊट’मधील रोगाचे मुख्य कारण म्हणजे रुग्णाच्या रक्तात युरिक ऍसिडचे प्रमाण वाढलेले असते....