32 C
Panjim
Monday, November 30, 2020

डोकेदुखी

– वैदू भरत नाईक (कोलगाव)

डोकेदुखी हा सार्वत्रिक आजार आहे. वेळीच नेमके कारण शोधून उपचार केले तर पुन्हा रोग होत नाही. डोकेदुखीची कारणे वेगळी असतात. पेनकिलर, ऍस्पिरीनच्या निरनिराळ्या ब्रँडच्या नावाने विकल्या जाणार्‍या गोळ्या घेणे हे दुसर्‍या रोगाला आमंत्रण देणे आहे.
कारणे –
१) पित्त वाढविणारा आहार-विहार
२) जागरण, उशीरा झोपणे
३) उन्हात हिंडताना डोक्यावर टोपी नसणे
४) उन्हातान्हात हिंडणे, ऊन सहन न होणे
५) पावसाळ्यात भिजणे
६) ताप, सर्दी, पडसे होणे, शौचास वा लघवीस साफ न होणे, शौचास खडा होणे, नाक बंद होणे, मानेचे विकार.
७) दृष्टी क्षीण असूनही योग्य चष्मा न घालणे, टक लावून पाहणे
८) वेळेवर न जेवणे, उपाशी राहणे, पोटभर न जेवणे, शिळे अन्न, थंड पदार्थ खाणे.
लक्षणे –
* डोकेदुखी, * डोके जड होणे, * डोके बधीर होणे, * कपाळ दुखणे,
* डोक्याचा मागील भाग दुखणे, * नाक बंद होणे, चोंदणे, * डोके तापणे, * डोळ्यांची आग होणे, * डोक्याला मुंग्या येणे, * चक्कर, भोवळ येणे * झोप न लागणे.
शरीर परिक्षण –
डोक्याचा कोणता भाग दुखतो, कोणता भाग गरम होतो हे लेप किंवा नस्य करण्याच्या उपचाराकरिता कळणे आवश्यक आहे. जिभेच्या परिक्षणावरून कृमी, मलावरोध याचे ज्ञान होते. डोळे तपासून शीरीरातील वाढलेल्या उष्णतेची पातळी लक्षात येते. नाक, घसा, तपासल्यामुळे सर्दी, पडसे व कफ याची कल्पना येते. एकूण झोप व विश्रांती यांचा अभाव लक्षात येतो.
अनुभविक उपचार –
अ) वातप्रधान शीर-शुळ ः
१. वेळेवर जेवण, पुरेशी झोप व आवश्यक ती विश्रांती.
२. ब्राह्मीवटी तीन गोळ्या दोन वेळेला सकाळी ८ व संध्याकाळी ६ वाजता घेणे.
३. निद्राकरवटी रात्रौ सहा गोळ्या झोपताना एक कप दुधाबरोबर घेणे.
४. पोट साफ नसल्यास एक चमचा गंहरितकी रात्रौ गरम पाण्यासोबत घेणे.
५. स्पॉंडिलायसीस त्रास असल्यास लक्षादी गुग्गुळ सकाळ/सायंकाळी तीन-तीन गोळ्या घेणे.
ब) पित्तप्रधान शीर-शुळ ः
१. उन्हात न जाणे
२. जागरण आणि विचार, रात्रौ उपवास टाळणे
३. तिखट, आंबट, खारट पदार्थ, चहा वर्ज्य.
४. लघुसुतशेखर व आरोग्यवर्धिनी गोळ्या सकाळी आठ व संध्याकाळी सहा वाजता घेणे.
५. आम्लपित्ताचा त्रास असल्यास आम्लपित्तवटी जेवणानंतर तीन गोळ्या घेणे.
६. झोपताना एक कप दुधात एक चमचा तूप घालून घेणे.
७. पोट साफ नसल्यास एक चमचा त्रिफळा चूर्ण रात्रौ गरम पाण्यासोबत घेणे.
८. नाकाद्वारे चांगल्या तुपाचे दोन थेंब सोडावे.
क) कफप्रधान शीर-शुळ ः
१. कफप्रधान पदार्थ उदा. केळ, दही, मासे, मीठ, आईसक्रीम, थंड पाणी टाळावे.
२. रिकाम्या पोटी सकाळी आठ व सायंकाळी सहा वाजता आरोग्यवर्धिनी तीन-तीन गोळ्या घेणे.
३. सर्दी-ताप असल्यास ज्वरांकुश व लक्ष्मीनारायण यांच्या तीन गोळ्या दोन वेळा घ्याव्यात.
४. दोन्ही जेवणानंतर कुमारी आसव सातापा काढा, फळत्रिकादी काढा ४ चमचे समभाग पाण्याबरोबर घ्यावा.
पथ्यापथ्य –
१. लोणचे, मिरची, तिखट, मसालेदार पदार्थ, चहाचा अतिरेक टाळावा. सिगारेट, तंबाखू टाळावे.
२. नाक, कपाळ, डोके या भागात कफ, सर्दी साचू नये याची काळजी घ्यावी.
३. टोमॅटो, केळी, कलिंगड असे सर्दी, कफ वाढविणारे पदार्थ टाळावेत.
४. वेळेवर जेवण करावे, लवकर झोपावे.
५. उष्णतेमुळे उष्ण पदार्थांच्या अतिरेकामुळे, अतिजागरण, उन्हात हिंडणे यामुळे डोकेदुखी होऊ नये याची काळजी घ्यावी.

STAY CONNECTED

845FansLike
8,000SubscribersSubscribe

TOP STORIES TODAY

खाणप्रश्‍नी केंद्र सरकार सकारात्मक ः मुख्यमंत्री

>> ह्या आठवड्यात दोन वेळा होणार बैठका गोव्यातील बंद पडलेला खाण उद्योग पुन्हा सुरू करण्याबाबत केंद्र सरकार सकारात्मक असल्याची...

शाळा सुरू करताना…

विलास सतरकर(मुख्याध्यापक, डॉ. के. ब. हेडगेवार विद्यालय, बांबोळी) गोव्यात ऑनलाईन शिक्षण व्यवस्थितपणे चालू आहे आणि या कोविडच्या पार्श्‍वभूमीवर...

पीएमसी बँकेच्या ठेवीदारांची परवड

शशांक मो. गुळगुळे गेल्या १४ महिन्यांत पीएमसी बँकेकडून मिळालेल्या ‘शॉक’ने पाचजण मृत्युमुखी पडले, तर त्यांपैकी चार जणांनी जगण्यासाठी...

दुरपती

पौर्णिमा केरकर आम्ही घरी परतण्यासाठी उठलो. कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी शब्द नव्हते. मी तिला तिचं नाव विचारलं… तिनं सांगितलं...

कार्तिकातला दीपराग

मीना समुद्र आकाशातल्या नक्षत्रतारका सोनेरी वेष घालून पणतीच्या टोकावर विराजमान झाल्या आणि खाली यायला तयार नसलेल्या चांदण्यांना टुक्‌टुक्...

ALSO IN THIS SECTION

अमृत फळ ः आवळा

डॉ. मनाली म. पवारसांतइनेज, पणजी आवळे वर्षातून काही काळच उपलब्ध असतात. आवळ्याचे लाभ पुढे वर्षभर घेता यावेत, या...

निद्रा भाग – १

डॉ. सुरज सदाशिव पाटलेकरश्रीव्यंकटेश आयुर्वेद, मडगांव रात्री झोप न येण्याचे अजून एक कारण म्हणजे मोबाईलसारख्या गोष्टींचा अति प्रमाणात...

लहान मुलांना वाफ देताना…

डॉ. विशाल सावंत (बालरोग सर्जन)डॉ. सुमंत प्रभुदेसाई (बालरोग तज्ज्ञ)- हेल्थ-वे हॉस्पिटल सर्दी, रक्तसंचय आणि श्वसन संसर्गाचा सामान्य उपाय म्हणून...

आज गरज शक्तिउपासनेची

योगसाधना - ४८२अंतरंग योग - ६७ डॉ. सीताकांत घाणेकर आज कोरोनामुळे प्रत्येकजण गोंधळलेला आहे. धीर...

काय आहे… कोरोनरी हार्ट डिसीज?

डॉ. बिपीनचंद्र भामरे(कार्डियो थोरॅसिक सर्जन) हृदयाच्या स्नायूचे दर मिनिटाला सुमारे ७० वेळा आकुंचन-प्रसरण होत असते. हे काम शरीरातल्या...