29 C
Panjim
Sunday, October 25, 2020

उपेक्षिताचा अंत


अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या सत्तापर्वाचा एक जवळचा साक्षीदार काल राजधानी दिल्लीत असूनही एकाकी निजधामाला गेला. जसवंतसिंह गेले. राजस्थानच्या बारमेरसारख्या ओसाड, वाळवंटी जिल्ह्यातल्या जसोलचा हा खडबडीत, राकट, सैनिकी शिस्तीतला माणूस या देशाची परराष्ट्र व्यवहार, संरक्षण आणि अर्थक्षेत्राची धुरा एका आव्हानात्मक कालखंडामध्ये समर्थपणे सांभाळून राहिला होता. अमेरिकेने पोखरण अणुचाचण्यांनंतर भारतावर घातलेल्या निर्बंधांविरुद्ध लढला होता, अतिरेक्यांनी आयसी ८१४ अफगाणिस्तानात कंदाहारला पळवून नेले, तेव्हा त्या सैतानांशी वाटाघाटी करण्यासाठी सर्वशक्तीनिशी पुढे सरसावला होता.
भारतीय जनता पक्षाचे पहिलेवहिले सरकार देशात सत्तेवर आले, तेव्हा त्याचा कणा म्हणून जसवंतसिंह वावरले. ज्या पक्षासाठी हयात वेचली, त्याच पक्षाने केवळ जिनांवर पुस्तक लिहिले म्हणून शिमल्याच्या राष्ट्रीय कार्यकारिणी बैठकीमध्ये परस्पर निर्णय घेऊन हकालपट्टी केली, पुढे नीतिन गडकरींच्या मध्यस्थीने पुन्हा पक्षात बोलावून देखील लोकसभेची उमेदवारी अपमानास्पदरीत्या नाकारली, ते सगळे जिव्हारी लागलेले व्रण सोबत घेऊन हा एकांडा शिलेदार आता काळाच्या पडद्याआड गेला आहे.
जसवंतसिंहांचे जिनांवरील पुस्तक हे कुठेही पाकिस्तानचे समर्थन करीत नाही. केवळ एका अभ्यासकाच्या नजरेतून, एकेकाळी हिंदू – मुस्लीम एकतेचे प्रतीक मानले जाणारे महंमदअली जिना पुढे पाकिस्तानचे कैद ए आझम कसे बनले या स्थित्यंतराचा शोध घेण्याचा तटस्थ प्रयत्न करते, परंतु त्यांच्या पक्षासाठी त्यांचे हे कृत्य राजकीयदृष्ट्या गैरसोयीचे ठरले आणि २००९ च्या निवडणुकीतील पानिपताची कारणे शोधा असे ताठ मानेने सांगणार्‍या जसवंतसिंहांना या पुस्तकाचे निमित्त करून पक्षाबाहेर काढले गेले. वास्तविक, वाजपेयींसोबत लाहोर बस यात्रेवर आपण गेलो तेव्हाच आपल्याला या पुस्तकाची कल्पना स्फुरली आणि पुढे २००४ साली जेव्हा आपण मंत्री नव्हतो, तेव्हा मिळालेल्या फावल्या वेळामध्ये हे पुस्तक लिहिले, ते का लिहिले आहे हे त्यांनी स्वतःच त्यात विस्ताराने लिहिले आहे. या देशाची फाळणी का झाली त्याची कारणे खोलवर जाऊन शोधण्याच्या उद्देशाने त्यांनी हे पुस्तक लिहिले. परंतु जिनांवर पुस्तक लिहिणे हे जसवंतसिंहांचे घोर पाप ठरले. त्याला आणखी एक कारण होते ते म्हणजे त्यांना रा. स्व. संघाची पार्श्वभूमी नव्हती. राजमाता विजयाराजे शिंदेंमुळे ते वाजपेयींच्या जवळ आले आणि त्यांचे एक खंदे शिलेदार बनले. लालकृष्ण अडवाणींनी आपल्या ‘माय कंट्री, माय लाइफ’ मध्ये म्हटले आहे की, संघाची पार्श्वभूमी नसली तरीही पक्षाचे एक महत्त्वाचे नेते ठरलेली एकमेव व्यक्ती आमच्यासोबत होती ती म्हणजे जसवंतसिंह. कदाचित त्यांचे हे उपरे असणे हेच त्यांच्यासाठी पुढे मारक ठरले असावे. विशेष म्हणजे जिना प्रकरणात ज्या अडवाणींनी जसवंतसिंहांचे समर्थन करणे टाळले, त्या अडवाणींचीही पुढील काळात पक्षात तीच गत झाली जी जसवंतसिंहांची झाली होती. कालाय तस्मै नमः म्हणतात ते असे.
जसवंतसिंहांनी वाजपेयी सरकारच्या कार्यकाळात देशाला दिलेले योगदान न विसरता येण्यासारखे आहे. वाजपेयींसाठी नेहमी ते संकटमोचक म्हणून वावरले. महासत्ता अमेरिकेपासून दहशतवाद्यांपर्यंत सर्वांशी मुत्सद्देगिरीने वाटाघाटी करण्यासाठी त्यांनाच पुढे केले गेले. मसूद अजहर आणि अन्य दोघा दहशतवाद्यांना घेऊन स्वतः कंदाहारला जाऊन अपह्रत प्रवाशांची सुटका करणार्‍या जसवंतसिंहांवर कमकुवतपणाचा शिक्का लागल्याखेरीज राहिला नाही, परंतु मुळातच लष्करी बाणा अंगी बाणवलेला असल्याने हे सगळे घाव हसत हसत त्यांनी सहन केले. राजकारण हे शेवटी फार निर्दयी असते. ते कधी कोणाला वर उचलेल आणि कधी कोणाला उपेक्षेच्या खोल खाईत फेकून देईल सांगता येत नाही. काळाची चक्रे उलटत गेली, तसा जसवंतसिंह नावाचा हा मोहरा त्याच्या ताठ कण्यामुळे काहींना खुपू लागला. वाजपेयी पर्वाचा हा संध्याकाल होता. नवे वारे पक्षामध्ये वाहू लागले होते. ज्यांनी उगवत्या सूर्याला दंडवत घातले ते टिकले, नव्या वातावरणात सामावले गेले. जे गतकाळाचे उसासे सोडत राहिले ते बाजूला फेकले गेले. जसवंतसिंहांनी तर दंडच थोपटले होते. २००९ मधील पक्षाच्या पराभवाची कारणे शोधण्याचे आव्हानच त्यांनी पक्षनेतृत्वास दिलेले होते. तो सत्यशोधन अहवाल कधी उजेडात आला नाही. जसवंतसिंह मात्र काळोखात फेकले गेेले. आज हा माणूस काळाआड होत असताना अनेकांना त्यांच्याविषयीचे उमाळे येत आहेत, परंतु त्यातले खरे किती आणि खोटे किती हा प्रश्नच आहे. वाळवंटात वाढलेला हा रांगडा गडी आयुष्याच्या अखेरच्या पर्वामध्ये राजकीय वाळवंटाच्या ओसाडीतच अस्ताला गेला आहे.

STAY CONNECTED

845FansLike
8,000SubscribersSubscribe

TOP STORIES TODAY

वैज्ञानिक दृष्टिकोन व आत्मनिर्भर भारत

प्रदीप गोविंद मसुरकर(मुख्याध्यापक) प्रत्येक मुलामध्ये वेगवेगळ्या क्षमता आणि आवडीनिवडी असतात. त्याप्रमाणे आम्ही डोळसपणे वातावरणनिर्मिती केल्यास ते चांगले वक्ते,...

रंग पत्रांचे…

सौ. प्राजक्ता प्र. गावकर(नगरगाव-वाळपई) पत्र ते पत्रच. त्याची जागा कुणीही घेऊ शकणार नाही. सीमेवर तैनात असलेल्या प्रत्येक जवानाला...

शुभाशुभ शकुन (?)

नारायण बर्वे शुभाशुभ शकुन होतच असतात. आपल्याला पूर्वकल्पना येते येवढेच. असेकाही पूर्वसंकेत मिळाले तरी घाबरून न जाता संकटाशी...

थोडं मुक्त.. थोडं बद्ध..

सौ. माधुरी रं. शे. उसगावकर(फोंडा) स्त्रीने खरं तर स्त्रीच असावं. तिने पुरुषाप्रमाणे वागूच नये. जुन्या चालीरीती झुगारून देऊ...

अपरिहार्य

गंभीर आर्थिक संकटाला सतत सामोरे जात असलेल्या राज्य सरकारने अखेर लाडली लक्ष्मी या आपल्या लोकप्रिय योजनेसाठीची वार्षिक उत्पन्न मर्यादा आठ लाख रुपयांवरून...

ALSO IN THIS SECTION

अपरिहार्य

गंभीर आर्थिक संकटाला सतत सामोरे जात असलेल्या राज्य सरकारने अखेर लाडली लक्ष्मी या आपल्या लोकप्रिय योजनेसाठीची वार्षिक उत्पन्न मर्यादा आठ लाख रुपयांवरून...

प्लाझ्मा उपचार पद्धती चालूच ठेवणार

>> आरोग्यमंत्र्यांची माहिती, २६३ जणांवर प्लाझ्मा थेरपी गंभीर अवस्थेतील कोरोना रुग्णांचे प्राण वाचवण्यासाठी प्लाझ्मा उपचार पद्धतीचा बराच फायदा होत...

गृहआधार योजनेसाठी दरवर्षी उत्पन्न, हयात दाखल्याची सक्ती

>> महिला, बाल कल्याण खात्याचा निर्णय महिला आणि बाल कल्याण खात्याने गृहआधार योजनेच्या लाभार्थींंना दरवर्षी उत्पन्न आणि हयात दाखला...

मध्यप्रदेशातील कोळसा खाणीसाठी सल्लागार कंपनीची निवड ः मुख्यमंत्री

>> पीपीपी सुकाणू समितीच्या बैठकीत निर्णय मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत यांच्या अध्यक्षतेखालील पीपीपी सुकाणू समितीच्या काल घेण्यात आलेल्या बैठकीत...

वजाबाकी

आयआयटी प्रकल्पावरून झालेल्या आरोप - प्रत्यारोपांनंतर अपक्ष आमदार प्रसाद गावकर यांनी राज्यातील डॉ. प्रमोद सावंत सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला. अर्थात, सत्तावीस आमदारांचे...