25 C
Panjim
Thursday, October 22, 2020

अल्झायमरला दूर ठेवण्यासाठी….

  • डॉ. गजानन पाणंदीकर
    (न्युरॉलॉजिस्ट- हेल्थवे हॉस्पिटल)

२१ सप्टेंबर हा जागतिक अल्झायमर दिन म्हणून साजरा केला जातो. अल्झायमर या रोगाचा परिणाम वृद्धांवर वाढत्या प्रमाणात होत असल्यामुळे समाजात त्याविषयी जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे. त्यानिमित्त जाणून घेऊया….

वृद्धांमधे स्मृतिभ्रंश होण्याचे सर्वात सामान्य कारण अल्झायमर रोग आहे. स्मृतिभ्रंश म्हणजेच विचार, वागणूक आणि दैनंदिन कामे करण्याची क्षमता कमी होणे. सध्या जगभरात अंदाजे दशलक्ष लोक वेडेपणाने जगत आहेत, ६०-८० टक्के अल्झायमरने ग्रस्त आहेत.
अल्झायमरला ओळखण्याची काही लक्षणे –

  • स्मृती नष्ट होणे हे मुख्य लक्षण मानले जाते. त्यामध्ये अलीकडील घटना किंवा संभाषणे लक्षात ठेवण्यात अडचण, विधानं आणि प्रश्नांची पुनरावृत्ती करणे, परिचित रस्त्यावर हरवले जाणे, दैनंदिन कामांमध्ये अडचण यांसारखी लक्षणे लक्षात येऊ शकतात. याशिवाय निराशा, चिडचिडेपणा, राग किंवा सामाजिक किंवा मानसिकदृष्ट्या कठीण परिस्थितीतून माघार घेणे यांसारखी लक्षणे जवळच्या व्यक्तींच्या लक्षात येऊ शकतात.
  • अल्झायमर हा अनुवांशिक, जीवनशैलीय आणि पर्यावरणीय या तिन्ही पैलुंमुळे उद्भवत असून त्यामुळे काही कालावधीत रुग्णांच्या मेंदूवर परिणाम होतो. अल्झायमरची नेमकी कारणे पूर्णपणे समजली नाहीत, परंतु मुख्य म्हणजे मेंदूच्या प्रथिनांची समस्या आहे जे सामान्यत: कार्य करण्यास अयशस्वी ठरतात, आणि मेंदूच्या पेशींच्या म्हणजेच न्युरॉनच्या कामात व्यत्यय आणतात. त्यामुळे मज्जातंतू पेशी मरतात. यामुळे मेंदूच्या ऊतींचे म्हणजे टिशूचे आकुंचन होते.
  • अल्झायमरच्या विकारास प्रवृत्त करणारे काही मुख्य कारणे म्हणजे वृद्धत्व, कौटुंबिक इतिहास, अनुवंशशास्त्र, डोके दुखापत, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, उच्च कोलेस्ट्रॉल, लठ्ठपणा, धूम्रपान आणि व्यायामाचा अभाव यांसारख्या जीवनशैलीतील आजार आहेत. लिंगभेद हा कारणीभूत नसतो. आजाराची सुरुवात साधारणपणे वयाच्या ६५ नंतर होते परंतु अनुवंशिक बाबतीत तुलनेने लहान वयात क्वचितच उद्भवू शकते.

आजार सुरू होण्यामागील घटक कोणत्या गोष्टींवर परिणाम घडवू शकतात याबद्दल काही स्पष्ट सूचना नसतानाही, लोक निरोगी राहण्यासाठी आणि अल्झायमरला दूर ठेवण्यासाठी काही उपाय करू शकतात….

  • ताज्या भाज्या, निरोगी तेले आणि संतृप्त चरबीयुक्त पदार्थांचा आहार घ्यावा. तसेच उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि उच्च कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवावे.
  • सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये भाग घेणे, मेमरी आणि वर्ड गेम्स खेळणे, कला तयार करणे आणि छंदात गुंतवणे यांसारख्या मनाला उत्तेजन देणार्‍या आणि व्यस्त ठेवणार्‍या कार्यक्रमांमध्ये भाग घ्यावा व आपले मन निरोगी ठेवावे.
  • हा रोग भयानक असू शकतो परंतु त्याचे व्यवस्थापन करण्याचे बरेच मार्ग आहेत. अल्झायमरच्या रूग्णांची काळजी घेण्यासाठी काळजी घेणारे आणि कुटुंबीय पावले उचलू शकतात.
  • खोल्यांमध्ये गोंधळ टाळा कारण यामुळे संभ्रम निर्माण होऊ शकतो आणि रूग्णाला धोका होण्याची भावना उद्भवू शकते,
  • खोल्यांमध्ये पुरेो प्रकाश आहे याची खात्री करुन घ्या आणि दरवाजे आणि खिडक्यांवर सुरक्षित लॉक बसवावेत कारण रूग्ण बाहेर पडू शकतात आणि घरी परत जाणारा मार्ग विसरतात.
  • एक तर रुग्ण विसरू शकेल आणि अतिरिक्त डोस मिळेल म्हणून औषधाच्या कॅबिनेट्स लॉक ठेवा,
  • कुटूंबाचे नाव आणि संपर्क तपशील ठेवून मनगट ब्रेसलेट रुग्णाला लावा, कारण जर रुग्ण घराबाहेर पडून स्वत:चा पत्ता व जाण्याचा रस्ता विसरला तर त्याची मदत होईल.
    अल्झायमरच्या रूग्णाची काळजी घेणे हा थकवणारा अनुभव असू शकतो आणि ते काळजीवाहूंसाठी त्रासदायक ठरू शकते. अविरत संयम आणि वारंवार सूचना कुटुंबातील सदस्यांना त्रास देऊ शकतात. त्यासाठी स्थानिक किंवा ऑनलाइन स्वयंसहायता अल्झाइमरच्या गटामध्ये सामील व्हा, मित्र आणि कुटूंबाशी असलेले आपले वैयक्तिक संबंध टिकवून ठेवा आणि आवश्यकतेनुसार मदत घ्या. व्यायाम आणि ध्यान करण्यासाठी काही काळ समर्पित करणे आणि आपणास आनंद मिळवून देणार्‍या क्रियाकलापांना प्राधान्य देणे हा एक उत्कृष्ट मूड बूस्टर असू शकतो,

बॉक्स ०१:

अल्झायमर रोगाची सामान्य लक्षणे

  • दररोजची कामे करण्यात अयशस्वी होणे
  • ठिकाणे किंवा लोकांची आठवण ठेवण्यात अडचण
  • परिचित रस्त्यावर गमावले जाणे
  • नैराश्य, चिडचिडेपणा, राग, माघार आणि औदासीन्य सारखी वर्तणूक लक्षणे.

STAY CONNECTED

845FansLike
8,000SubscribersSubscribe

TOP STORIES TODAY

विषवल्ली

केरी - पेडणे येथे एक कोटीचा अमली पदार्थ नुकताच जप्त करण्यात आला. घरामध्येच अमली वनस्पतींची लागवड करून मालामाल होण्याचे हे तंत्र आजवर...

लॉकडाऊन संपले पण कोरोना आहे

>> पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ः सणांच्या काळात काळजी घेण्याचे आवाहन लॉकडाऊन संपले तरी कोरोना विषाणू अद्याप आहे. त्यामुळे येत्या...

मडगावात सुरक्षा रक्षकाने पाच वाहनांना लावली आग

>> ५ लाखांचे नुकसान, संशयिताला स्थानिकांनी दिले पोलिसांच्या ताब्यात मुंजविहार घोगळ व मडगाव येथे एका सुरक्षा रक्षकाने पाच चारचाकी...

पोलिसांवर हल्ला केलेल्या दोन्ही संशयितांना अटक

कुर्टी - फोंडा सोमवारी संध्याकाळी फोंड्याचे साहाय्यक पोलीस उपनिरीक्षक जितेंद्र गावडे व कॉन्स्टेबल जयवंत भर्तू या दोन पोलिसांवर प्राणघातक हल्ला दोघाजणांनी पळ...

अमली पदार्थप्रकरणी संशयितांस चार दिवसांची पोलीस कोठडी

अमली पदार्थप्रकरणी केरी पेडणे येथील अटक केलेल्या स्थानिक संशयित रामा केरकर, रश्मी केरकर व शिवाजी केरकर यांना काल न्यायालयाने चार दिवसांची पोलीस...

ALSO IN THIS SECTION

घ्या काळजी आपल्या ‘स्वरयंत्रा’ची

डॉ. सुरज सदाशिव पाटलेकर(अध्यापक, गोमंतक आयुर्वेद महाविद्यालय) सर्वांत प्राथमिक लक्षण जे बहुतांश सर्वच स्वरयंत्राच्या संबंधित आजारांमध्ये असते ते...

नवरात्रात काय काळजी घ्याल?

डॉ. मनाली हे. पवारसांतईनेज, पणजी प्रत्येकाने स्वतः स्वतःला नियम घालून घ्यावेत. स्वतःसाठी, स्वतःच्या घरासाठी, समाजासाठी, राष्ट्रासाठी, सर्वांच्या हितासाठी...

ॐकार साधनेचे महत्त्व

योगसाधना - ४७७अंतरंग योग - ६२ डॉ. सीताकांत घाणेकर योगसाधनेत देखील ‘ॐ ’ शब्दाला फारच...

सुवर्णप्राशन आणि मुलांचे आरोग्य

वैद्य स्वाती अणवेकर(म्हापसा) सुवर्णप्राशनाच्या नियमित सेवनाने मुलांची शारीरिक व बौद्धिक वाढ चांगली होते. तसेच त्यांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. त्यामुळे...

ओळख गाईच्या गोमयाची

वैद्य स्वाती हे. अणवेकर(आरोग्य आयुर्वेदिक क्लिनिकम्हापसा) शेणाचा वापर हा औषध निर्मितीमध्ये होतो. पंचगव्य ज्यात शेण, गोमूत्र, दूध, तूप,...